زمان عيسى از مقرراتى به مراتب سخت‌تر و خشك‌تر از قوانين قبيلگى اعراب در زمان محمد ( ص ) استفاده مىنمود كه به نظر انسان متمدن امروز بسيار وحشتناك جلوه مىكند . حتى در انگلستان تا چند دهه پيش دزد را يا مىكشتند يا براى برده‌گى به يكى از مستعمرات مىفرستادند . مسلما جاى تأسف دارد كه بعضى از كشورهاى اسلامى ، بدون هيچ دليل منطقى ، هنوز هم اين قوانين قديمى را حفظ نموده‌اند « 1 » . ولى اين مسأله دليل نمىشود كه ما قرآن و قوانين اسلامى را وحشيانه بناميم . گفته مىشود كه حكمرانان آينده دنياى اسلام نمىتوانند با قوانين موجود اسلامى به اداره اجتماع بپردازند ، زيرا اين قوانين به قدرى محدود و مداراناپذير است كه به هيچ‌وجه توان اداره حكومت‌هاى بزرگ دنياى متمدن را نداشته و نمىتواند حداقل امنيت اجتماعى اين جوامع را تأمين نمايد . 27 محمد ( ص ) امت را به چشم يك قبيله بسيار بزرگ مىنگريست . بنابراين ، همان روش‌هاى قبيلگى براى او طبيعى به نظر مىرسيد . در مكه و مدينه نيروى پليس براى مقابله با جرائم و جنايات وجود نداشت . تنها راه‌حل موجود ، حمايت افراد فاميل يا حاميان يك فرد از او در مقابل خشونت و تجاوز ديگران بود . قرآن اين قانون را حفظ نموده و به افراد فاميل هر فرد اجازه انتقام‌گيرى ( قصاص ) مىدهد . 28 البته مقررات قصاص بسيار محدودكننده است : چشم در مقابل چشم ، دندان در مقابل دندان . . . اگر شخصى انتقام‌گيرنده از اين حدود تجاوز نموده و بيش از حق قانونى خود انتقام بگيرد بستگان محكوم حق دارند متقابلا او را قصاص نمايند و به اين صورت اين كار مىتواند بطور نامحدود ادامه يابد . ناگفته نماند كه قرآن گذشت و بخشش انتقام‌گيرنده را كارى ارزشمند و مورد رضايت خداوند مىبيند . اين موضوع يادآور قوانينى است كه خداوند در تورات براى پيامبران عبرى نازل نموده و به وسيله متفكرين و خاخام‌هاى يهودى نيز تأئيد گرديده است ، البته با كمى تغيير : و در آن ( تورات ) بر آنان نوشتيم كه زندگى در مقابل زندگى ، چشم در مقابل چشم ، بينى در مقابل بينى ، گوش در مقابل گوش ، دندان در مقابل دندان و زخم‌ها را [ در برابرش ] قصاص است ، و هركه آن را ببخشد اين كفاره‌اى براى [ گناهان ] است ، و هركه بدانچه

--> ( 1 ) - براى اين قوانين و احكام الهى ، كدام دليل منطقىتر از اينكه اين قوانين از ناحيه خداوند و براى سعادت انسان‌ها و جامعه‌ها وضع شده است .